خودسنجي و همسال سنجي

     بهتر است معلم از روش خود سنجي و همسال سنجي نيز بهره‌ببرد؛ يعني هر از  چندگاهي از دانش‌آموز بخواهد عملكرد خود را ـ آثار و نتايج فعاليتهاي يادگيري ـ ارزشيابي نمايد. اين روش بايد با دقت و وسواس به كار گرفته شود. اساسي ترين شرط ضروري براي استفاده از روش خودسنجي آگاهي دانش‌آموز از معيارها وملاكها است.خودسنجي عبارتست از ارزشيابي فرد از عملکرد و فعاليتهاي يادگيري خودش و همسال سنجي عبارتست از ارزشيابي دانش‌آموز از عملکرد و فعاليتهاي يادگيري همسالانش. هدف اساسي اين دو روش ايجاد احساس مسئوليت بيشتر نسبت به يادگيري خود و همسالان است. همچنين خودآگاهي و افزايش حس مراقبت از فرايند يادگيري نيز از اهداف ديگر به کارگيري اين دو روش است. پژوهشي نشان داده است که ترکيب خودسنجي باارزشيابي معلم برعملکرديادگيرنده تأثيرمثبت دارد بر اين  اساس بهتر است معلم بر خودسنجيها و همسال سنجيها نظارتي داشته باشد و خود هم از عملکرد دانش‌آموزان ارزشيابي به عمل آورد.

    در همسال سنجي رشد خودآگاهي دانش‌آموز را به دامنه هاي ديگر مي کشاند، زيرا در هنگام داوري درباره عملکرد دانش‌آموز ديگر، احساس مسئوليت خواهد کرد که داوري اش دقيق تر باشد و در عين حال بررسي و تحليل عملکرد همسال، خود يک فعاليت فکري سازنده است. خودسنجي و همسال سنجي را زماني بايد به کار برد که نياز است دانش‌آموز نسبت به يادگيري اش خودآگاهي بيشتري پيدا کند. براي اجراي بهتر اين روش به نکاتي اشاره مي شود:

-  براي ايجاد زمينه مناسب اجراي خودسنجي و همسال سنجي لازم است دانش‌آموزان از معيارها و ملاکهاي کار و فعاليت مورد ارزشيابي آگاهي داشته باشند.

-  در صورت امکان مي توانيد از خود دانش‌آموزان در تهيه معيارها و ملاکهاي کمک بگيريد. اين کار تجربه مفيدي براي دانش‌آموزان خواهد بود و احساس مسئوليت آنها را گسترش مي دهد.

-  تلاش کنيد، موقعيتي را فراهم سازيد که دانش‌آموزان احساس کنند در ارزشيابي از کار خودشان آزاد هستند.

-  در هنگام اجراي همسال سنجي تلاش کنيد، شرايطي را فراهم کنيد که دانش‌آموز احساس  نمايد در هنگام ارزشيابي از کار ديگران در واقع خودش را مورد ارزشيابي قرار مي دهد. اين باعث مي شود سو گيري در کار دانش‌آموزان کاهش يابد، يعني آنها بايد احساس کنند همانگونه که ديگران را ارزشيابي مي کنند، خودشان نيز ارزشيابي مي شوند.

-  سعي کنيد از نتايج اين ارزشيابيها در گزارش پاياني کمتر استفاده کنيد. بيشتر از نتايج اين ارزشيابيها در بهبود فرايند يادگيري استفاده کنيد و در صورتي که براي گزارش پاياني از آنها استفاده مي کنيد با ارزشيابيهاي خودتان ترکيب کنيد.

-فرصت خود ارزشيابي را پيوسته براي دانش‌آموزان فراهم سازيد.

-به دانش‌آموزان بياموزيد که در ارزشيابي از نمره يا رتبه استفاده نکنند بلکه ارائه بازخورد توصيفي را به آنها بياموزيد.

-در بازخوردهاي توصيفي وضعيت پيشرفت دانش‌آموز توصيف شود؛ يعني ضعفها و قوتها بيان شود و در صورت امکان رهنمودهايي نيز داده شود.