آسمان آبی آبی

مقیاس درجه بندی چیست ؟

یکی ازفنون شناخت دانش آموز که متکی بر مشاهده است، استفاده از مقیاس درجه بندی است. در مقیاس درجه بندی، خصوصیات رفتاری مشاهده شده و در فرد، مورد قضاوت قرار می گیرد و تعیین می شود که این ویژگی های مورد استفاده قرار می گیرد که تخشیص آنها، از طریق رفتارهای محسوس امکان پذیر باشد. بنابراین، مشاهده به واقعه نویسی وسرانجام به مقیاس درجه بندی منتهی می شود. در حال حاضر،مقیاس های درجه بندی نه تنها در راهنمایی و تعلیم و تربیت، بلکه در ارتش، مورد استخدامی وارتقای کارمندان، و امور صنعتی نیز جایگاه مهمی دارد.

نکاتی که در تهیه و کاربرد مقیاس درجه بندی باید رعایت شود

 اگر تهیه و تنظیم مقیاس درجه بندی، منطبق با اصول علمی صورت می گیرد و مقیاس درجه بندی، به وسیله ٔ معلمان مختلف و براساس مشاهدات دقیق تنظیم شود و سپس ازمجموع آنها نتیجه گیری شود، در شناخت دانش آموز بسیارمفید واقع می شود.

پاره ای از نکاتی که درمقیاس درجه بندی باید رعایت شود به شرح زیر است:

–ویژگی هایی که در مقیاس درجه بندی منظور می شود باید کاملاً تعریف شود تا برای کلیه ٔ افرادی که بخواهند در مورد این ویژگی ها در دانش آموز اظهار نظر کنند، معنا و مفهوم یکسانی داشته باشد. به همین دلیل لازم است قبل از توزیع و تکمیل مقیاس درجه بندی کلیه ٔ اظهار کنندگان در مورد مفهوم تمامی خصوصیات رفتاری مورد نظر، به توافق برسند و هر خصیصه به طور کامل تعریف شود. درغیر این صورت، ممکن است اظهار نظر تنظیم کنندگان مقیاس درجه بندی، مثلاً در مورد «همکاری دانش آموز»،درباره ٔ مفاهیم مختلفی باشد و به نتیجه گیری نادرستی منجرشود.

–مقیاس درجه بندی معمولاً در مورد خصوصیات رفتاری وارزیابی شخصیت دانش آموز، و درموردرفتارهای محسوس وقابل مشاهده به کار می رود.

-درجات مقیاس درجه بندی باید تعریف شوند. معمولاً مقیاس های درجه بندی به صورت پنج درجه ای تنظیم می شوند؛ زیرا تعداد درجات بیشتر، اظهارنظر را مشکل می کند و در درجات کمتر، مثلاً در مقیاس های سه درجه ای، از دقت عمل کاسته می شود.

-مقیاس درجه بندی در مورد دانش آموز، همیشه به وسیله ٔ معلم یاافراد دیگر تنظیم نمی شود.گاهی اوقات می توان از خود دانش آموز خواست که در مورد خصوصیات خویش، به اظهار نظر بپردازد و رفتارش را روی یک مقیاس، درجه بندی کند. در این گونه موارد، دانش آموز علاوه بر اینکه اطلاعاتی را در اختیار معلمان و مشاوران می گذارد، شخصاً نیز درباره ٔ خود به تفکر می پردازد و در نتیجه، در ارزیابی و شناخت خویش، پیشرفت می کند.

-بااینکه خصوصیاتی که در مقیاس درجه بندی منظور می شوند، از قبیل همکاری، اعتماد به نفس، صداقت، رهبری و غیره، اغلب کیفی هستند، با این حال در مقیاس درجه بندی که معلمان با مشاوران، درجه ٔ هر ویژگی را در مقیاس مشخص می کنند، این ویژگی ها به صورت کمّی در می آیند؛ به همین دلیل، لازم است در تعیین درجه های مورد نظر، دقت کامل به عمل آید.

-چون دردرجه بندی رفتار، ممکن است درجه بندی کنندگان به شرحی که در سطرهای بعد خواهد آمد، دچار خطاهایی شوند، لازم است در تنظیم مقیاس درجه بندی، به معلمان و مشاوران آموزش لازم داده شود تا به میزان زیادی از ارتکاب این خطاها مصون بمانند. به علاوه، لازم است آنها ضمن مقایسه ٔ نتایج مقیاس درجه بندی با سایر اطلاعاتی که از فنون دیگر به دست آمده است وبا توجه به احتمال وقوع خطا،مقیاس درجه بندی را در راهنمایی مورد استفاده قرار دهند.