شکل های مختلف مقیاس های درجه بندی 2

مقیاس درجه بندی مبتنی بر نمره گذاری

در این شکل، هر یک از درجات ،به صورت یک عدد نشان داده می شود. و مفهوم اعداد مشخص می شود. مثلاً میزان کار وکوشش را در فرد می توان به صورت پنج عدد نمایش داد: بدین ترتیب که عدد یک، معنای «تنبل» و عدد دو، مفهوم«فاقد پشتکار» عدد سه «کوشش در حدانتظار»، عدد چهار«سعی و کوشش بیش از حدانتظار» و سرانجام عدد پنج «اشتیاق بیش از اندازه به سعی و کوشش» را مشخص می کند. در این صورت، مقیاس به صورت زیر نشان داده می شود:

برای دستیابی به هدف، تا چه اندازه کوشش به خرج می دهد؟

1-

2-

3-

4-

5-

یکی از محاسن این روش آن است که اگر رفتاری به وسیله ٔ چند نفر درجه بندی شود، می توان با استفاده از اعداد درجه بندی شده، معدل آنها را محاسبه کرد وآن را به صورت یک ملاک عینی، مورد توجه قرار داد.

مقیاس درجه بندی مقایسه ای

در این نوع مقیاس، درجه بندی کننده، افراد را به رفتار مورد نظر، ارزیابی می کند و رتبه ٔ هر یک را در گروه مشخص می سازد؛ مثلاً اگر بخواهیم در یک گروه 10نفری افراد گروه را از جهت میزان کار و کوشش بسنجیم، در مقیاس درجه بندی مقایسه ای، رتبهٔ  هر یک را مشخص می سازیم و آنها را از نظر میان کار و کوشش، به ترتیب مشخص می کنیم، به نحوی که نفراول و دوم و… و دهم پشت سر هم قرار بگیرند.

شکل های مختلف مقیاس درجه بندی

شکل های مختلف مقیاس درجه بندی

 مقیاس درجه بندی، به شکل های مختلفی تهیه می شود و مورد استفاده قرار می گیرد. مقیاس درجه بندی از نظر کلی به دو دسته تقسیم می شود:

1-بااینکه یکی از اصول کلی درتهیه ٔ مقیاس درجه بندی آن است که درتعریف درجات، از استعمال کلماتی نظیر «متوسط»، «خیلی» و «بعضی» که برای درجه بندی کنندگان مختلف، معنای متفاوتی دارد، پرهیز شود، با این حال به علت سهولت تهیه ٔ آن ،یکی از روش های معمول آن است که مقیاس با درجاتی به صورت «عالی»، «خوب»، «متوسط»، «بد»و«خیلی بد» درجه بندی وبه شکل زیرتنظیم می شود:

در این شکل، اظهار نظرکننده، در مورد هر رفتار دانش آموز مورد نظر، درجه‌ی مورد نظرش را علامت می زند. البته عیب این روش آن است که مفاهیم درجات، مبهم هستندو برای اظهار نظرکنندگان مختلف، معانی متفاوتی دارند و تا حد امکان نباید این شکل از مقیاس درجه بندی را به کار برد.

جدول

2-درنوع دیگر مقیاس درجه بندی، درجات هر خصوصیت تعریف می شوند. این نوع درجه بندی، خود دارای اشکال متفاوتی به شرح زیراست:

مقیاس درجه بندی جدولی

در مقیاس درجه بندی جدولی، درجات هر خصوصیت، در جدولی مشابه فرم زیر، تعریف می شوند.

حسن این طریقه این است که هر درجه، به صورت رفتار واقعی تعریف می شود و اظهار نظر کننده می تواند رفتار دانش آموز را با دردجات ذکر شده، تطبیق دهد واظهار نظر کند.

مقیاس درجه بندی نموداری

نوع دیگر مشابه مقیاس درجه بندی جدولی است، ولی فرم ارائه آن به صورت نمودار است؛

مانند نمونه ٔ زیر:

در این صورت اظهار کننده، روی یکی از درجات پایین آنها را علامت می زند.

مقیاس درجه بندی توصیفی

در شکل دیگر مقیاس درجه بندی، ویژگی های مورد نظر ودرجات آنها،با عبارت هایی که زیر هم نوشته می شوند تعریف می شوند و اظهار نظر کننده، درجه ای را که با دانش آموزدر مورد نظر انطباق دارد ،علامت میزند:

میزان علاقه وی به رهبری چه اندازه است؟

-از قبول رهبر ی خودداری می کند.

-ترجیح می دهد رهبر گروه نباشد.

-اگر از او بخواهند، رهبری را می پذیرد.

-گاهی از قبول رهبری خودداری می کند.

-به صورتی فعال، خواستار نقش رهبری است

مقیاس درجه بندی

مقیاس درجه بندی چیست ؟

یکی ازفنون شناخت دانش آموز که متکی بر مشاهده است، استفاده از مقیاس درجه بندی است. در مقیاس درجه بندی، خصوصیات رفتاری مشاهده شده و در فرد، مورد قضاوت قرار می گیرد و تعیین می شود که این ویژگی های مورد استفاده قرار می گیرد که تخشیص آنها، از طریق رفتارهای محسوس امکان پذیر باشد. بنابراین، مشاهده به واقعه نویسی وسرانجام به مقیاس درجه بندی منتهی می شود. در حال حاضر،مقیاس های درجه بندی نه تنها در راهنمایی و تعلیم و تربیت، بلکه در ارتش، مورد استخدامی وارتقای کارمندان، و امور صنعتی نیز جایگاه مهمی دارد.

نکاتی که در تهیه و کاربرد مقیاس درجه بندی باید رعایت شود

 اگر تهیه و تنظیم مقیاس درجه بندی، منطبق با اصول علمی صورت می گیرد و مقیاس درجه بندی، به وسیله ٔ معلمان مختلف و براساس مشاهدات دقیق تنظیم شود و سپس ازمجموع آنها نتیجه گیری شود، در شناخت دانش آموز بسیارمفید واقع می شود.

پاره ای از نکاتی که درمقیاس درجه بندی باید رعایت شود به شرح زیر است:

ویژگی هایی که در مقیاس درجه بندی منظور می شود باید کاملاً تعریف شود تا برای کلیه ٔ افرادی که بخواهند در مورد این ویژگی ها در دانش آموز اظهار نظر کنند، معنا و مفهوم یکسانی داشته باشد. به همین دلیل لازم است قبل از توزیع و تکمیل مقیاس درجه بندی کلیه ٔ اظهار کنندگان در مورد مفهوم تمامی خصوصیات رفتاری مورد نظر، به توافق برسند و هر خصیصه به طور کامل تعریف شود. درغیر این صورت، ممکن است اظهار نظر تنظیم کنندگان مقیاس درجه بندی، مثلاً در مورد «همکاری دانش آموز»،درباره ٔ مفاهیم مختلفی باشد و به نتیجه گیری نادرستی منجرشود.

مقیاس درجه بندی معمولاً در مورد خصوصیات رفتاری وارزیابی شخصیت دانش آموز، و درموردرفتارهای محسوس وقابل مشاهده به کار می رود.

-درجات مقیاس درجه بندی باید تعریف شوند. معمولاً مقیاس های درجه بندی به صورت پنج درجه ای تنظیم می شوند؛ زیرا تعداد درجات بیشتر، اظهارنظر را مشکل می کند و در درجات کمتر، مثلاً در مقیاس های سه درجه ای، از دقت عمل کاسته می شود.

-مقیاس درجه بندی در مورد دانش آموز، همیشه به وسیله ٔ معلم یاافراد دیگر تنظیم نمی شود.گاهی اوقات می توان از خود دانش آموز خواست که در مورد خصوصیات خویش، به اظهار نظر بپردازد و رفتارش را روی یک مقیاس، درجه بندی کند. در این گونه موارد، دانش آموز علاوه بر اینکه اطلاعاتی را در اختیار معلمان و مشاوران می گذارد، شخصاً نیز درباره ٔ خود به تفکر می پردازد و در نتیجه، در ارزیابی و شناخت خویش، پیشرفت می کند.

-بااینکه خصوصیاتی که در مقیاس درجه بندی منظور می شوند، از قبیل همکاری، اعتماد به نفس، صداقت، رهبری و غیره، اغلب کیفی هستند، با این حال در مقیاس درجه بندی که معلمان با مشاوران، درجه ٔ هر ویژگی را در مقیاس مشخص می کنند، این ویژگی ها به صورت کمّی در می آیند؛ به همین دلیل، لازم است در تعیین درجه های مورد نظر، دقت کامل به عمل آید.

-چون دردرجه بندی رفتار، ممکن است درجه بندی کنندگان به شرحی که در سطرهای بعد خواهد آمد، دچار خطاهایی شوند، لازم است در تنظیم مقیاس درجه بندی، به معلمان و مشاوران آموزش لازم داده شود تا به میزان زیادی از ارتکاب این خطاها مصون بمانند. به علاوه، لازم است آنها ضمن مقایسه ٔ نتایج مقیاس درجه بندی با سایر اطلاعاتی که از فنون دیگر به دست آمده است وبا توجه به احتمال وقوع خطا،مقیاس درجه بندی را در راهنمایی مورد استفاده قرار دهند.

جایگاه چک لیست در ارزشیابی توصیفی

ارزشیابی از چک لیست چه جایگاهی در ارزشیابی توصیفی دارد؟

اهمیت چک لیست آن است که معلم از نتایج مشاهده ی خود در زمینه فرآیند یاددهی- یادگیری استفاده نماید و اگر معلم نتایج مشاهده های حاصل از چک لیست را ارزشیابی ننماید، این فهرست هیچ کمکی به او نکرده است.

منظور از ارزشیابی چک لیست، جمع بندی، تحلیل، تفسیر و قضاوت درباره ی مشاهده های ثبت شده است. به عبارت دیگر منظور نهایی از ارزشیابی چک لیست آن است که بتوان از نتایج کیفی آن به جریان یادگیری، بهبود بخشید و دانش آموز را آماده نمود تا گام بعدی یادگیری را آگاهانه تر بردارد

چگونه یک چک لیست تولید می شود؟

چگونه یک چک لیست تولید می شود؟

برای تولید یک چک لیست خوب، رعایت سه نکته باید مورد توجه قرار گیرد.

اول اینکه معلم ابتدا باید سنجه های هر یک از انتظارات خود را در زمینه ی آموزشی یا سایر زمینه ها تهیه نماید به گونه ای که به تحقق این انتظارات بیانجامد؛ در مرحله بعد باید فعالیتها و شواهد تحقق انتظار آموزشی ملاک مورد نظر، به صورت عبارتها و جملات کوتاه ولی واضح و قابل مشاهده نوشته شود.

و سوم اینکه چنانچه انتظار آموزشی به صورت فرایندی تعریف شده است باید ترتیب زمانی مواد و سنجه های چک لیست رعایت گردد.

یک چک لیست چه ابزار و عناصری دارد؟

نمون برگ چک لیست دارای اجزا و عناصر مختلفی چون مشخصات دانش آموز، تاریخ، عنوان یا موضوع، سنجه ها یا مواد و مقیاس ها است.

مشخصات دانش آموز

معمولا مهمترین این مشخصات بر نام و نام خانوادگی دانش آموز و پایه های تحصیلی وی دلالت می کند.

تاریخ

بر روی هریک از فعالیتهایی که دانش آموز انجام می دهد درج تاریخ آن فعالیت دارای اهمیت است.

عنوان یا موضوع

نکته قابل توجه درباره ی عنوان یا موضوع آن است که باید از قبل، متناسب با اهداف، مشخص گردد.

سنجه ها یا مواد

برای سنجه واژه های دیگری مانند گویه، ماده، انتظار و نشانه و رفتار مورد نظر نیز به کار برده اند.

سنجه های مورد نظر هر چک لیست به صورت جمله ای روشن و کامل و به گونه ای که بر یک رفتار یا ویژگی مهم و قابل مشاهده تاکید دارند بیان می شود.

مقیاس ها

معمولا مقیاس ها را متناسب با مواد چک لیست تعیین می کنند. مقیاس های (بلی/خیر)، (مشاهده شد/مشاهده نشد)، (دارد/ندارد)، (هست/نیست) کاربرد بیشتری در چک لیست دارد.

چک لیست

چک لیست چیست؟

یکی از انواع ابزارهای سنجش مشاهده ای است که معلم با توجه به اهداف و انتظارهایی که در هر فعالیت آموزشی، مهارتی و نگرشی وجود دارد، با مواد یا سنجه های ساده، قابل فهم، روشن و مشخص، آنرا به صورت فهرستی فراهم می نماید. البته چک لیست را به نام های چک لیست، سیاهه ی رفتار، فهرست بررسی و فهرست بازبینی نیز می نامند.

ویژگی های یک چک لیست خوب چیست؟

اولا چک لیست باید نسبتا کوتاه باشد، دوم اینکه هر یک از مواد یا سنجه ها به طور کاملا روشن، موضوع مورد ارزشیابی را بیان نماید، سوم اینکه هر ماده باید تنها بر یک رفتار و یا ویژگی قابل مشاهده تاکید نماید، همچنین فقط رفتارها یا ویژگی های مهم باید در چک لیست منظور شود و نیز مواد یا سنجه های چک لیست باید به گونه ای تنظیم شوند که کل فهرست را بتوان به سادگی مورد استفاده قرار داد.

معیارهای ابزارهای ارزشیابی توصیفی

معیارهای ابزارهای ارزشیابی توصیفی

مشاهده    ( ابزار آن چک لیست است)

ـ معیار چک لیست : فهرستی از رفتارهای قابل مشاهده وسنجش با توجّه به اهداف آموزشی

ـ معیار مقیاس درجه بندی : فهرستی از رفتار ها یا ویژگی های قابل سنجش و اندازه گیری با مقیاس کمی یا کیفی

ـ معیار واقعه نگاری : ارزشیابی از آن دسته رفتارهای عاطفی و مهارتی مورد مشاهده ، که از طرق دیگر قابل اندازه گیری نیستند0

ـ معیار آزمون : از انواع آزمون ها شامل چند گزینه ای ، جور کردنی ، صحیح وغلط تشریحی ، شفاهی وعملکردی استفاده شود0

ـ معیار پروژه : فعالیت ها فرصت به کار بستن را برای دانش آموز فراهم می کند ؟

آیا فراگیران و والدین آن ها از هدف ها وانتظارات پروژه آگاه هستند؟

ـ معیار خود ارزیابی ( خود سنجی) : بخشی از مسئولیت ارزیابی برعهده ی فراگیران است0

ـ معیار ارزیابی از دیگران (هم سالان سنجی) : فراگیران سنجش از دیگران را در یک فضای یادگیری مناسب و دوستانه (مشارکتی ) انجام دهند نه رقابتی

ـ معیار کار پوشه : مجموعه ای هدفدار و منظّم از فعالیت فراگیران در زمان های متفاوت درکار پوشه نگهداری می شود.

 

برگ ثبت مشاهدات

برگ ثبت مشاهدات ( فهرست مشاهدات فهرست واقعه نگاری یا رویدادنگاری )

گزارش مکتوب درباره ی یک رویداد مشخص را رویدادنگاری یا واقعه نگاری می گویند .زمانی که رفتاری از دانش آموزی سربزند ومعلم احساس کند آن رفتار نیاز به نظارت و مراقبت و هدایت  دارد کاربرد دارد . پس فعالیت باید ( خاص ومهم باشد وتکرار شده باشد ) هر اتفاقی را ثبت نمی کنیم .

 

 

موضوع رویداد

مکان

تاریخ

 

نام َدانش آموز

 

توصیف رویداد

 

تفسیر رویداد

 

ارائه راهکار

         

عناصر گزارش رویدادنگاری :

1- مشخصات دانش آموز :نام ونام خانوادگی وپایه تحصیلی

2- تاریخ، زمان ،محل و مکان رویداد

3- عنوان یا موضوع رویداد

4- توصیف عینی رویداد

5- تفسیر و تحلیل رویداد                                6- ارائه راهکار

پوشه کار ( تکالیف و فرم ها )

تکالیف:

 

• تکالیف درسی خارج از کلاس 
• تکالیف درسی کلاسی انفرادی شامل:آثار و تکالیف نوشتنی،تمرینات،املاء و جمله نویسی،خودآزمایی ها و مسائل و …
• تکالیف درسی کلاسی گروهی
• چرکنویس و کارهای ابتدایی در طراحی تحقیق تا مواد نشان دهنده ی حاصل کار تحقیقی
• هر نوع تکلیفی که مراحل فرایند یادگیری را شامل شود و بیانگر میزان تلاش و موفقیت دانش آموز در جهت تحقق هدف های آموزشی و پرورشی باشد. .

 

تولیدات:

 

• آثار هنری دانش آموز.
• خلاصه داستان،فیلم و بازدیدها.
• کارهای عملی دانش آموز.
• گزارش مصاحبه دانش آموز با افراد متفاوت
• گزارش هایی علمی مثل:گزارشهای گردشهای علمی.
• هر تولیداتی که مراحل فرایند یادگیری را شامل شود و بیانگر میزان تلاش و موفقیت دانش آموز در جهت تحقق هدف های آموزشی و پرورشی باشد.

 

سایر موارد:

 

تشویق کتبی دانش آموز
ثبت پرسش ها و اظهار نظرها و رفتارهای قابل توجه دانش آموز.
نامه های مربوط به دانش آموز.
نمونه پیشرفت موضوعی دروس.
یادداشت های معلم.

 

فرم هایی که باید در پوشه قرار بگیرند:

 

فرم شرح حال : اختیاری
فهرست محتوا : اختیاری

فرم ارزیابی والدین : برای تمام پایه ها اجباری ( به صورت فصلی)
فرم خودارزیابی دانش آموز : پایه سوم تا ششم اجباری ( به صورت ماهانه یا فصلی)
 فرم همسال سنجی : پایه سوم تا ششم اجباری ( به صورت ماهانه یا فصلی)
فرم خود ارزیابی معلم در تنظیم پوشه کار : اختیاری 
فرم پیشرفت تحصیلی دانش آموز( کارنامه های دو ماهانه)

 منبع : سایت تبیان

پوشه کار ( جلد و محتوا )

 

روی جلد:

 

روی جلد هر پوشه مشخصات : نام استان ، منطقه ، مدرسه ، پایه تحصیلی و نام آموزگار نوشته شود.
در شیرازه پوشه نام و نام خانوادگی دانش آموز نوشته شود.
عکس دانش آموزان پایه اول روی شیرازه چسبانده شود ،به دلیل اینکه نمی توانند اسم و فامیل خود را بخوانند.

 

محتوای پوشه:

 

محتوای پوشه باید مجموعه ای از نمونه کارهای مرتبط، به هم پیوسته و فرایندی دانش آموز را شامل گرددکه علاوه بر بازده عملکرد یادگیری و … نارسایی های یادگیری دانش آموز و نحوه رفع مشکلات و اصلاحات آن ها را نیز نشان دهد.

 
محتوی پوشه ۲ :

 

اولاً باید به تفکیک دروس باشد
ثانیاً همراه با بازخورد مناسب و تاریخ باشد تا آموزگار را در قضاوت یاری کند.

 
محتوای پوشه به چهار گروه طبقه بندی میشود:

 

۱)آزمون ها
۲) تکالیف
۳)تولیدات
۴)سایر موارد

 

• آزمون مداد-کاغذی
• آزمون های عملکردی
• هر نوع آزمونی که مراحل فرایند یادگیری را شامل شود و بیانگر میزان تلاش و موفقیت دانش آموز در جهت تحقق هدف های آموزشی و پرورشی باشد.
• فهرست وارسی
• مقیاس های درجه بندی
• گزارشی از رویداد نگاری
• هر نوع مشاهده ثبت شده ای که مراحل فرایند یادگیری را شامل شود و بیانگر میزان تلاش و موفقیت دانش آموز در جهت تحقق هدف های آموزشی و پرورشی باشد.

 

منبع سایت تبیان